ඉගෙනුම් සටහන්
ඉල්ලුම් නම්‍යතාව
මිල වෙනස් වූ විට ඉල්ලූ ප්‍රමාණය කොපමණ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේද යන්න මඟින් ඉල්ලුම් නම්‍යතාව තේරුම් ගනිමු.
එකම මිල වෙනසකට භාණ්ඩ අනුව ඉල්ලූ ප්‍රමාණය වෙනස් ආකාරයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වයි.මිල වෙනස් වූ විට පාරිභෝගිකයන් ඉල්ලන ප්‍රමාණය කොපමණ වෙනස් වේද යන්න ඉල්ලුම් නම්‍යතාව මඟින් මනිනු ලැබේ. වෙනස ඉතා වැඩි නම් ඉල්ලුම නම්‍යය; වෙනස සුළු නම් ඉල්ලුම අනම්‍යය.
ඉල්ලුම් නම්‍යතාව යනු කුමක්ද?
ඉල්ලුම් නම්‍යතාව යනු මිලෙහි ප්‍රතිශත වෙනසකට ඉල්ලූ ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස කොපමණද යන්නයි. එය මෙසේ පෙන්විය හැකිය:
ඉල්ලුම් මිල නම්‍යතාව = ඉල්ලූ ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස ÷ මිලෙහි ප්‍රතිශත වෙනස
මිල අඩු වූ විට ඉල්ලූ ප්‍රමාණය වැඩි වීම සහ මිල වැඩි වූ විට ඉල්ලූ ප්‍රමාණය අඩු වීම නිසා, ගණනයේ ලකුණ ඍණ විය හැකිය. සාමාන්‍යයෙන් සංසන්දනය සඳහා එහි පරම අගය භාවිත කරයි.
නම්‍යය සහ අනම්‍යය ඉල්ලුම
- නම්‍යය ඉල්ලුම: මිලෙහි සුළු වෙනසකට ඉල්ලූ ප්‍රමාණය සාපේක්ෂව විශාල ලෙස වෙනස් වේ. විකල්ප බොහෝ භාණ්ඩවල මෙය දැකිය හැකිය.
- අනම්‍යය ඉල්ලුම: මිල වෙනස් වුවත් ඉල්ලූ ප්‍රමාණය සුළු ලෙස පමණක් වෙනස් වේ. අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවල මෙය බහුලය.
- ඒකක නම්‍යය ඉල්ලුම: මිලෙහි ප්‍රතිශත වෙනසට සමාන ප්‍රතිශතයකින් ඉල්ලූ ප්‍රමාණය වෙනස් වේ.
පරම අගය 1ට වැඩි නම් නම්‍යය ඉල්ලුමක්ද, 1ට අඩු නම් අනම්‍යය ඉල්ලුමක්ද වේ.
ප්‍රායෝගික උදාහරණය
සිනමා ප්‍රවේශපත්‍රයක මිල 10%කින් අඩු වූ විට, ප්‍රවේශපත්‍ර සඳහා ඉල්ලූ ප්‍රමාණය 20%කින් වැඩි වූ බව සිතන්න. එවිට ඉල්ලුම් මිල නම්‍යතාවයේ පරම අගය 2කි. මිල වෙනසට වඩා ඉල්ලූ ප්‍රමාණයේ වෙනස වැඩි බැවින් මෙය නම්‍යය ඉල්ලුමක් වේ.
ලුණු වැනි දෛනික අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩයක මිල සුළු ලෙස වැඩි වූ විට, බොහෝ පවුල් මිලදී ගන්නා ප්‍රමාණය විශාල ලෙස අඩු නොකරයි. එහි ඉල්ලුම සාපේක්ෂව අනම්‍යය විය හැකිය.
නම්‍යතාව තීරණය වන්නේ භාණ්ඩයේ ස්වභාවය පමණක් නොව, විකල්ප භාණ්ඩ, ආදායමෙන් වැය වන කොටස සහ පාරිභෝගිකයාට ගැළපීමට ලැබෙන කාලය වැනි කරුණු මතද ය.
වෙළෙඳුන්ට සහ විභාගයට වැදගත්කම
ඉල්ලුම නම්‍යය වන භාණ්ඩයක මිල අඩු කළ විට ඉල්ලූ ප්‍රමාණය වැඩි වී මුළු වියදම වැඩි වීමට ඉඩ ඇත. ඉල්ලුම අනම්‍යය වන භාණ්ඩයක මිල වැඩි කළ විට මුළු වියදම වැඩි වීමට ඉඩ ඇත. එබැවින් මිල තීරණ, බදු සහ වට්ටම් පිළිබඳ ප්‍රශ්නවලදී නම්‍යතාව වැදගත් වේ.
විභාගයේදී පිළිතුර ගොඩනගන ආකාරය
- මිලේ සහ ඉල්ලූ ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස්කම් හඳුනා ගන්න.
- ඒවා බෙදා නම්‍යතාවයේ අගය ගණනය කරන්න.
- අගය 1ට වැඩිද, අඩුද, නැතහොත් 1ට සමානද යන්න පෙන්වන්න.
- විකල්ප භාණ්ඩ හෝ අත්‍යවශ්‍යතාව වැනි සාධකයකින් ඔබේ නිගමනය පැහැදිලි කරන්න.
ඔබම පරීක්ෂා කර බලන්න
ජංගම දුරකථන දත්ත පැකේජයක මිල 5%කින් අඩු වූ විට එහි ඉල්ලූ ප්‍රමාණය 15%කින් වැඩි වේ නම්, එහි ඉල්ලුම නම්‍යයද අනම්‍යයද? ඔබේ පිළිතුරට හේතුව ලියන්න.
මතක තබා ගන්න: නම්‍යතාවය කියන්නේ මිල වෙනසකට ඉල්ලුම දක්වන ප්‍රතිචාරයේ තරමයි.