ඉගෙනුම් සටහන්
ආර්ථික පද්ධති
සීමිත සම්පත් භාවිත කරමින් කුමක්, කෙසේ සහ කා සඳහා නිෂ්පාදනය කළ යුතුද යන්න ආර්ථික පද්ධතියක් විසඳයි.
ආර්ථික තීරණ වෙළෙඳපොළ, ප්‍රජාව සහ රාජ්‍ය ආයතන අතර විවිධ ආකාරයෙන් සම්බන්ධ වේ.සෑම සමාජයකම සම්පත් සීමිතය. එහෙත් අවශ්‍යතා බොහෝය. එබැවින් සම්පත් බෙදාහැරීම සහ භාවිතය පිළිබඳ තීරණ ගැනීමට ක්‍රමයක් අවශ්‍ය වේ. එම තීරණ ගන්නා හා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය ආර්ථික පද්ධතියක් ලෙස හඳුන්වයි.
මූලික ආර්ථික ප්‍රශ්න තුන
ආර්ථික පද්ධතියක් කුමන ආකාරයක වුවත්, එය මූලික ප්‍රශ්න තුනකට පිළිතුරු සපයයි.
- කුමක් නිෂ්පාදනය කළ යුතුද? ආහාර, ඇඳුම්, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍ය සේවා හෝ වෙනත් භාණ්ඩ හා සේවා අතර ප්‍රමුඛතා තීරණය කිරීම.
- කෙසේ නිෂ්පාදනය කළ යුතුද? ශ්‍රමය, යන්ත්‍ර, තාක්ෂණය සහ ස්වාභාවික සම්පත් කෙසේ යොදන්නේද යන්න තීරණය කිරීම.
- කා සඳහා නිෂ්පාදනය කළ යුතුද? නිෂ්පාදිත දේ සමාජයේ විවිධ කණ්ඩායම් අතර බෙදාහැරෙන ආකාරය තීරණය කිරීම.
ප්‍රධාන ආර්ථික පද්ධති
වෙළෙඳපොළ ආර්ථිකය
මෙහි බොහෝ තීරණ පාරිභෝගිකයන් සහ නිෂ්පාදකයන් විසින් මිල සංඥා මත ගනු ලැබේ. ඉල්ලුම සහ සැපයුම මඟින් මිල හා නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති කරයි.
සැලසුම්ගත ආර්ථිකය
මෙහි මූලික නිෂ්පාදන හා බෙදාහැරීමේ තීරණ රජය හෝ මධ්‍යම සැලසුම් ආයතනයක් මඟින් ගනු ලැබේ. සමාජ අරමුණු හා සමාන ප්‍රවේශය පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් ලබාදිය හැකිය.
මිශ්‍ර ආර්ථිකය
බොහෝ රටවල් මිශ්‍ර ආර්ථික ක්‍රමයක් භාවිත කරයි. පුද්ගලික අංශය වෙළෙඳපොළ තීරණ ගන්නා අතර, රජය අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය, යටිතල පහසුකම්, නීති සහ සමාජ ආරක්ෂණය වැනි ක්ෂේත්‍රවල වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
ශ්‍රී ලංකා සන්දර්භය
ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලික ව්‍යාපාර, වෙළෙඳපොළ සහ මිල ක්‍රියාකාරී වන අතර, රජය ද අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍ය සේවා, ප්‍රවාහනය සහ යටිතල පහසුකම් වැනි ක්ෂේත්‍රවලට දායක වේ. එබැවින් ශ්‍රී ලංකාව මිශ්‍ර ආර්ථිකයක ලක්ෂණ පෙන්වයි.
වෙළෙඳපොළට ඉඩ ලබාදීම සහ සමාජ අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීම අතර ඇති සමතුලිතතාවය ආර්ථික පද්ධතියක් විමසීමේදී වැදගත්ය.
විභාගයකදී ලියන ක්‍රමය
- අදාළ ආර්ථික පද්ධතිය නිවැරදිව නම් කරන්න.
- එහි තීරණ ගන්නා ප්‍රධාන කණ්ඩායම හඳුනාගන්න.
- “කුමක්, කෙසේ, කා සඳහා” යන ප්‍රශ්න තුනට එය ලබාදෙන පිළිතුර පැහැදිලි කරන්න.
- ශ්‍රී ලංකාව වැනි ගැළපෙන උදාහරණයක් යොදන්න.
ඔබම සිතා බලන්න
රජය විසින් සියලුම පාසල් පොත් නොමිලේ ලබාදීමට තීරණය කළහොත්, එය මිශ්‍ර ආර්ථිකයක රජයේ කාර්යභාරය පෙන්වන්නේ කෙසේද?
මතක තබා ගන්න: ආර්ථික පද්ධතියක් යනු භාණ්ඩ හා සේවා පමණක් නොව, සීමිත සම්පත් භාවිතා කර සමාජයේ අවශ්‍යතා සපුරාලන තීරණ ක්‍රමයයි.